SocraPedia
Werkruimtes
WerkruimtesAlleen wat voor jou beschikbaar is

Persoon / auteur

Portret van Monica McGoldrick
Multicultural Family Institute; fotograaf en licentie niet vermeld. · Herkomst foto

Monica McGoldrick

Geboren in 1943

Maatschappelijk werker, gezinstherapeut en auteur

Je wilt je eigen leven leiden, maar thuis voelt elke keuze als iemand teleurstellen. Monica McGoldrick helpt begrijpen hoe zulke spanningen samenhangen met familiegeschiedenis, verlies en de wereld waarin je opgroeit.

Onderdelen van dit artikel

Naam en korte positionering

Je wilt je eigen leven leiden, maar thuis voelt elke keuze als iemand teleurstellen. Monica McGoldrick helpt begrijpen hoe zulke spanningen samenhangen met familiegeschiedenis, verlies en de wereld waarin je opgroeit.

Verdieping lezen

Monica McGoldrick (geboren in 1943) is een Amerikaanse maatschappelijk werker, gezinstherapeut en auteur. Ze maakte het genogram, samen met anderen, bruikbaar voor het onderzoeken van familieverhalen. In haar boeken vraagt ze aandacht voor wat mensen over generaties met zich meedragen én voor de samenleving waarin hun familie leeft.

Verder lezen over Naam en korte positionering

Essentiële bijdragen

Een familiegeschiedenis bespreekbaar maken. Met Randy Gerson en later Sueli Petry werkte McGoldrick het gebruik van genogrammen uit. Zo komen familieleden, belangrijke gebeurtenissen en onderlinge relaties samen in één overzicht. Dat geeft een gesprek houvast wanneer verhalen door elkaar lopen of bepaalde mensen nauwelijks ter sprake komen.

Zien wat buiten het gezin meespeelt. In haar werk met mede-auteurs krijgt ook de maatschappelijke positie van een familie gewicht. Armoede, uitsluiting en verwachtingen over mannen en vrouwen kunnen meespelen in wat thuis als een persoonlijk probleem wordt ervaren. Die omstandigheden horen bij het begrijpen van de relaties.

Begrijpen wat verlies tussen mensen verandert. Met Froma Walsh belichtte ze hoe een overlijden doorwerkt in een familie. Iemand missen kan samengaan met veranderende rollen, verwachtingen en onderlinge verhoudingen. Living Beyond Loss helpt die veranderingen mee te zien.

Theorieën, modellen en kernbegrippen

Bowens familiesysteemdenken vormt een belangrijke basis van McGoldricks werk. Daarin worden reacties van familieleden in samenhang onderzocht: wat de één doet, roept iets op bij de ander. Twee begrippen helpen om het voorbeeld hieronder te lezen.

Differentiatie — Een eigen standpunt kunnen innemen terwijl je in contact blijft met mensen die belangrijk voor je zijn. In het voorbeeld probeert Emma zelfstandig te worden en tegelijk dochter te blijven.

Driehoeksrelatie — Een derde raakt betrokken bij spanning tussen twee mensen. Bij Emma wordt de verhouding met oma belangrijk op het moment dat het contact met moeder vastloopt. Dit begrip komt uit Bowens theorie.

Het familielevenscyclusperspectief, dat McGoldrick met Betty Carter en Nydia Garcia Preto uitwerkte, voegt de overgang in de tijd toe. Uit huis gaan verandert ook het ouderschap en de verhoudingen met andere familieleden. De vraag is hoe de familie met die verandering omgaat.

Voorbeeld — Emma gaat uit huis

Emma is negentien wanneer ze vanuit Drenthe naar Amsterdam verhuist. Haar moeder belt bijna iedere avond. Eerst vindt Emma dat fijn, maar na een paar weken begint het te irriteren: Heb je wel gegeten? Met wie was je? Gaat het echt goed? Emma vertelt steeds minder, juist omdat ze niet steeds verantwoording wil afleggen. Haar moeder merkt dat Emma afstandelijker wordt en belt daardoor nóg vaker. Ondertussen zoekt Emma steeds meer haar oma op, die ook in Amsterdam woont. Daar kan ze haar verhaal kwijt. Maar oma reageert regelmatig met opmerkingen als: “Je moeder heeft je ook nooit geleerd om op eigen benen te staan.” Emma voelt zich begrepen, maar begint tegelijkertijd steeds kritischer naar haar moeder te kijken.

Vanuit het familielevenscyclusperspectief van Monica McGoldrick is dit niet simpelweg een negentienjarige die moeite heeft met uit huis gaan. Het hele familiesysteem moet zich aanpassen. Emma probeert dochter te blijven én zelfstandig te worden. Haar moeder probeert betrokken te blijven, maar voelt dat ze haar dochter kwijtraakt. Hoe meer moeder toenadering zoekt, hoe meer Emma die toenadering als controle ervaart. En precies op dat moment krijgt oma een nieuwe positie. Zij wordt Emma's veilige plek, maar tussen oma en moeder bestaat al jaren oud zeer. Oma vond haar dochter altijd te afhankelijk; moeder vond juist dat zij vroeger alles alleen moest uitzoeken. Zonder dat iemand het bewust organiseert, raakt Emma midden in een spanning die al bestond voordat zij geboren werd.

McGoldrick zou daarom niet stoppen bij de vraag waarom Emma eenzaam is of waarom haar moeder zoveel belt. Ze zou willen weten wat er een generatie eerder gebeurde. Hoe reageerde oma toen Emma's moeder op zichzelf ging wonen? Misschien hoorde moeder destijds juist: “Je bent volwassen, zoek het maar uit.” Haar voortdurende bezorgdheid om Emma krijgt dan een andere mogelijke betekenis: misschien probeert ze haar dochter te geven wat ze zelf heeft gemist. En oma? Die ziet in Emma's afhankelijkheid misschien precies terug waar zij zich vroeger bij haar eigen dochter aan ergerde. Met een genogram kunnen zulke relaties, breuken en overgangsmomenten over generaties zichtbaar worden gemaakt. Niet om te bewijzen dat het verleden de oorzaak is, maar om te onderzoeken hoe een gebeurtenis in het heden oude patronen kan raken en de relaties tussen verschillende familieleden opnieuw in beweging kan brengen.

Emma, moeder en oma — drie generaties

Uitsnede uit het voorbeeld. Alleen de genoemde familieleden en relaties zijn opgenomen. Klik op een persoon of op een relatie.

Rechte lijn: ouder–kind. Gebogen lijnen: omgang in het voorbeeld. Doorgetrokken: steun; gestreept: spanning; gestippeld: afstand. Cirkel: vrouw, vierkant: man, ruit: niet gespecificeerd.

Kies een persoon of een relatie voor uitleg.

Alle personen en relaties lezen
  • Oma: Emma zoekt haar oma op in Amsterdam. Oma biedt ruimte voor haar verhaal, maar uit ook kritiek op Emma’s moeder.
  • Moeder: Wil betrokken blijven bij Emma. Wanneer Emma minder vertelt, maakt moeder zich meer zorgen en belt ze vaker.
  • Emma · 19 jaar: Verhuist van Drenthe naar Amsterdam. Ze wil zelfstandig worden, ervaart de telefoontjes steeds meer als controle en vertelt haar moeder minder.
  • Oma → Moeder: Oma is de moeder van Emma’s moeder.
  • Moeder → Emma · 19 jaar: Moeder is de moeder van Emma.
  • Oud zeer: Tussen oma en moeder bestaat al langer spanning. Oma vond haar dochter te afhankelijk; moeder vond dat zij vroeger alles alleen moest uitzoeken.
  • Meer bellen ↔ afstand: Moeder zoekt meer contact, Emma ervaart controle en trekt zich terug. Die afstand maakt moeder ongeruster, waarna zij nog vaker belt. Dit is een wederzijdse beweging uit het verhaal.
  • Steun bij oma: Emma voelt zich bij oma begrepen. Tegelijk kunnen oma’s opmerkingen over moeder Emma’s blik op haar moeder kleuren. De steunrelatie raakt zo aan de spanning tussen oma en moeder.

Belangrijkste eigen publicaties

Genograms: Assessment and Treatment

Monica McGoldrick, Randy Gerson en Sueli Petry · 2020 · 4e editie

Een familiegeschiedenis in kaart brengen en bespreken.

Over deze publicatie

Waarom lezen? Voor wie een genogram wil gebruiken om relaties en belangrijke gebeurtenissen te onderzoeken.

Bibliografische gegevens

The Expanding Family Life Cycle

Monica McGoldrick, Betty Carter en Nydia Garcia Preto · 5e editie · 2015/2016

Wat verandert er voor een familie bij een nieuwe levensfase?

Over deze publicatie

Waarom lezen? Voor vragen over uit huis gaan, ouderschap en andere overgangen, in uiteenlopende gezinsvormen.

Goed om te weten Controleer het jaar van de gebruikte uitgave; digitale heruitgaven verschillen.

Voorwoord en inhoud bekijken

Ethnicity and Family Therapy

Redactie: Monica McGoldrick, Joe Giordano en Nydia Garcia Preto · 2005 · 3e editie

Culturele achtergrond begrijpen zonder mensen op voorhand in te delen.

Over deze publicatie

Waarom lezen? Begin bij het openingshoofdstuk: hoe helpt kennis over een groep je om deze familie beter te leren kennen?

Openingshoofdstuk lezen

Re-Visioning Family Therapy

Redactie: Monica McGoldrick en Kenneth V. Hardy · 2019 · 3e editie

Wie krijgt ruimte, wie wordt buitengesloten en wat ziet de hulpverlener over het hoofd?

Over deze publicatie

Waarom lezen? Voor wie de invloed van maatschappelijke verhoudingen op de eigen professionele blik wil onderzoeken.

Inhoud bij de uitgever

Living Beyond Loss: Death in the Family

Redactie: Froma Walsh en Monica McGoldrick · 2004 · 2e editie

Wat doet een overlijden met de mensen die achterblijven en hun onderlinge relaties?

Over deze publicatie

Waarom lezen? Voor wie verlies binnen de familie wil begrijpen, naast het verdriet van ieder afzonderlijk.

Inhoud bij de uitgever

The computerized genogram

Randy Gerson en Monica McGoldrick · 1985

Een vroege uitwerking van het genogram op de computer.

Over deze publicatie

Waarom lezen? Voor wie de geschiedenis van digitaal genogramwerk wil volgen.

Goed om te weten Het geraadpleegde abstract onderbouwt geen voltooid onderzoeksprogramma.

Abstract en gegevens bij PubMed
Bekijk alle 6 publicaties →

Kies een boek bij de vraag die je wilt onderzoeken. De toelichting bij iedere titel laat zien wat je erin kunt vinden; de links leiden naar de uitgever, een beschikbaar hoofdstuk of bibliografische gegevens.

Leven en achtergrond

  1. 1943

    Geboortejaar

    Vermeld in de nationale bibliografie.

    Bron
  2. 1969

    Afgestudeerd aan Smith

    Opleiding in sociaal werk; later eredoctoraat in 1991.

    Bron
  3. 1972 → 1991 → 2000

    Van opleiding naar instituut

    Rutgers-programma, zelfstandige organisatie en vervolgens de naam Multicultural Family Institute.

    Bron

McGoldrick groeide op in Brooklyn en Pennsylvania en studeerde aanvankelijk Russische taal en cultuur aan Brown en Yale. Later koos ze voor sociaal werk aan Smith. Haar Ierse achtergrond en de sociale bewegingen van haar tijd komen terug in haar levensverhaal.

In haar terugblik vertelt ze hoe het werken in de psychiatrische zorg haar naar families trok. Daar zag ze patiënten in hun dagelijkse leven en ontmoette ze hun naasten. Juist het contact met die families wilde ze verder onderzoeken. Haar belangstelling kreeg daarmee een andere richting dan haar oorspronkelijke studie.

De stap naar opleiden vergrootte het bereik van haar werk: via het programma bij Rutgers en later het zelfstandige instituut konden ook andere professionals zich in gezinstherapie verdiepen. De tijdlijn laat de belangrijkste momenten zien.

Professionele bruikbaarheid

Een dochter zegt: “Alles voor mijn vader komt op mij neer. Mijn broer heeft altijd een reden om niet te komen.” Vanuit McGoldricks werk kun je verder kijken dan de taakverdeling: wie nam vroeger de zorg op zich, wat verwacht deze familie van een dochter en hoeveel ruimte hebben beiden naast hun werk?

Die vragen kunnen een gesprek veranderen. Wat als onwil wordt ervaren, kan ook samenhangen met oude verwachtingen of beperkte mogelijkheden. Dat moet je met de betrokkenen onderzoeken. Hun antwoorden bepalen welke uitleg past; een familiepatroon is geen conclusie die je vooraf over iemand trekt.

Vakgebied, stroming en benadering

Haar werk hoort bij sociaal werk en gezinstherapie, met een sterke oriëntatie op familiesystemen, cultuur en maatschappelijke ongelijkheid. In de uitgeversbiografie uit 2019 wordt ze genoemd als directeur van het Multicultural Family Institute en als verbonden aan Rutgers Robert Wood Johnson Medical School.

Invloeden op het denken

Virginia Satir en Jay Haley hielpen haar vroeg in haar loopbaan anders naar families kijken. Murray Bowen werd daarna een belangrijk aanknopingspunt. McGoldrick vertelt dat het werken met zijn ideeën ook haar verhouding tot haar eigen moeder veranderde. Philip Guerin begeleidde haar bij die verkenning.

Betty Carter werd een belangrijke mentor en samenwerkingspartner. Met haar kreeg het denken over overgangen in het familieleven verder vorm.

Kennisbronnen en geciteerde werken

Wil je begrijpen waar haar belangstelling begon? Conjoint Family Therapy van Virginia Satir en Strategies of Psychotherapy van Jay Haley worden in de instituutsgeschiedenis genoemd als vroege inspiratie. Lees ze als werken waarmee zij in gesprek raakte, niet als boeken die haar hele latere visie samenvatten.

Voor haar eigen argumenten over cultuur en macht zijn het openingshoofdstuk van Ethnicity and Family Therapy en The Power of Naming goede ingangen. Je vindt de beschikbare hoofdstukken in de bronnenlijst onderaan.

Professioneel kennisnetwerk

Een groot deel van haar werk ontstond in samenwerking. Gerson en Petry werkten mee aan Genograms; Carter en Garcia Preto aan het levensloopwerk. Giordano, Hardy en Walsh brachten als mede-redacteuren andere bijdragen samen in de boeken over cultuur, ongelijkheid en verlies. De volledige auteursnamen staan bij de publicaties.

Die samenwerking is van belang voor de toeschrijving: wat vaak als “het werk van McGoldrick” wordt aangeduid, is op veel plaatsen gezamenlijk ontwikkeld.

Onderbelicht maar essentieel

Een genogram als begin van onderzoek. McGoldrick en Gerson zagen mogelijkheden om familiegegevens te verzamelen en te onderzoeken. In 1985 beschreven zij een gecomputeriseerde toepassing in The computerized genogram.

Die onderzoekslijn kreeg een blijvende plaats in hun boeken. Zowel de tweede editie van Genograms: Assessment and Intervention uit 1999 als de derde editie uit 2008 bevat een afzonderlijk hoofdstuk over genogrammen voor familieonderzoek. De onderzoeksambitie bleef dus niet alleen een voornemen.

Ook in onderzoek werden genogramgegevens gebruikt. Daly en collega’s onderzochten in 1999 de familierelaties van 38 vrouwen die begeleiding kregen rond erfelijk borst- of eierstokkankerrisico. Naast de familiegeschiedenis brachten zij onder meer contact, spanningen en communicatie tussen familieleden in kaart.

Een volgende stap was het Family Genogram Interview van Platt en Skowron, gepubliceerd in 2013 en al online beschikbaar in 2012. Bij 50 vrouwen onderzochten zij een gestandaardiseerde interviewvorm vanuit Bowens theorie. De overeenstemming tussen interviewers was goed; de resultaten voor constructvaliditeit — meet het interview werkelijk de bedoelde begrippen? — waren gemengd.

Daarmee is de onderzoekslijn aantoonbaar verder uitgewerkt. Het onderscheid blijft belangrijk: met een genogram kun je systematisch onderzoek doen, maar een willekeurig genogram is daardoor nog geen gevalideerde test. Meetkwaliteit moet worden onderbouwd voor het specifieke interview, de beoordelingswijze en de onderzochte doelgroep.

Ontwikkeling van het denken

In haar publicaties wordt de kring van vragen ruimer. Naast relaties binnen de familie komen levensovergangen, culturele achtergrond en maatschappelijke ongelijkheid nadrukkelijk aan bod. Re-Visioning Family Therapy betrekt ook de positie van de hulpverlener in die vragen.

Die ontwikkeling is te lezen als een verbreding: wie een familie wil begrijpen, moet ook onderzoeken welke vanzelfsprekendheden hij zelf meebrengt. Het is geen reeks waarin ieder nieuw boek de eerdere ideeën vervangt.

Verschillen tussen theorieën en modellen

Genogram — Welke familieleden, gebeurtenissen en relaties breng je in beeld? Een hulpmiddel om informatie te ordenen.

Familielevenscyclus — Welke overgang maakt de familie door? Een perspectief op verandering en aanpassing.

Culturele en maatschappelijke context — Welke verwachtingen en mogelijkheden kleuren het familieleven? Een verbreding van de vragen die je stelt.

Doorwerking van het denken

Olena Nesteruk gebruikte in 2024 genogrammen en het uitgebreide familielevenscyclusperspectief in een onderwijsopdracht. Studenten onderzochten hoe hun eigen families zich over generaties ontwikkelden. Zo kregen begrippen uit de literatuur betekenis aan de hand van concrete familiegeschiedenissen.

Dit is een aantoonbare toepassing in onderwijs. De studie gaat over leren en zelfreflectie; zij laat niet zien of een behandeling beter werkt.

Niet verwarren met / niet toeschrijven aan

Genogram — McGoldrick werkte het gebruik verder uit met anderen; ze was niet de enige uitvinder.

Bowens theorie — Een basis waarop zij voortbouwde, geen theorie die zij zelf ontwikkelde.

Cultuur — Een ingang voor vragen, geen vast profiel van ieder gezinslid.

Bronnen, grenzen en onzekerheden

De belangrijkste inhoudelijke spanning zit in het gebruik van culturele kennis. Die kan helpen om vragen te stellen die je anders mist. Maar wie vooraf denkt te weten hoe “zo’n familie” in elkaar zit, kan juist het verhaal van deze mensen missen. McGoldrick en haar mede-redacteuren bespreken dit risico zelf.

Een tweede grens betreft de betekenis van patronen: een overeenkomst tussen generaties geeft aanleiding tot onderzoek, maar verklaart niet vanzelf waarom iemand iets doet. Het Emma-voorbeeld laat een mogelijke lezing zien; het verhaal schrijft geen motieven definitief aan de familieleden toe.

De bronnen hieronder maken onderscheid tussen eigen terugblikken, publicaties en onderzoek. Historische functies en editiegegevens zijn aan hun bronjaar gebonden. Over een niet-onderbouwde persoonlijke controverse wordt hier geen oordeel gegeven.

Bronnen en verder lezen